عزم جدی ایران
اعمال حاکمیت جدید بر تنگه هرمز
«واشنگتن پست»
خبرگزاری قدس (قدسنا) *
جمهوری اسلامی ایران توانست تا این لحظه دو دستاورد مهم از جنگ تحمیلی سوم نیز به دست آورد:
- نخست، تثبیت کنترل و اهرم خود بر تنگه هرمز؛ گذرگاهی که حدود ۲۰ درصد صادرات نفت جهان از آن عبور میکند.
- دوم، ایجاد نوعی بازدارندگی تازه در برابر حملات گسترده آینده؛ بازدارندگیای که بر پایه تحمیل هزینه اقتصادی و سیاسی به طرف مقابل شکل گرفت. تهران با بستن هرمز و جهشدادن قیمت جهانی نفت نشان داد میتواند جنگ را از میدان نظامی به اقتصاد و امنیت انرژی ایالات متحده و متحدانش منتقل کند.
همین موضوع موجب شد آتشبس پیش از تحقق اهداف حداکثری واشنگتن و تلآویو، ازجمله تغییر نظام، نابودی برنامه هستهای و پایان دادن به توان تهدیدآفرینی ایران، اعلام شود.
ایران با وجود آتشبس، کنترل خود بر تنگه هرمز را افزایش داده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا خواستار بازگشایی تنگه شد، اما سپاه پاسداران ایران تردد کشتیها را محدود کرده است و عوارض دریافت میکند.
تعداد عبور روزانه از بیش از ۱۰۰ کشتی به تنها چند مورد رسیده است و بسیاری از کشتیها برای عبور باید با نیروهای سپاه هماهنگ و هزینه پرداخت کنند. «عوارضی» ایران در تنگه هرمز چندین دهه راهبری دریایی آمریکا را درهم شکسته و با دریافت عوارض و اعمال محدودیت، عملاً جریان تجارت را در اختیار گرفته است.
تغییر نظم سنتی تجارت دریایی جهان
تنگه هرمز که پیشتر یکی از حیاتیترین شریانهای انتقال انرژی و تجارت جهانی بهشمار میرفت، اکنون در حال تبدیل شدن به نماد شکلگیری نظم جدید در مدیریت آبراههای بینالمللی است؛ نظمی که در آن بازیگران منطقهای نقش تعیینکنندهتری نسبت به سازوکارهای سنتی بینالمللی و نفوذ ایالات متحده ایفا میکنند.
در این چارچوب، گزارشها از تغییر جدی پارادایم امنیت دریایی خبر میدهند. ساختار آمریکا که دهههای گذشته به عنوان ضامن ثبات مسیرهای کشتیرانی جهانی به نفع خودش عمل میکرد، اکنون با چالشهای بنیادین مواجه شده و شاهد «فروپاشی عصر دریاهای رایگان» هستیم که نقطه عطفی در تاریخ ژئوپلیتیک دریایی ارزیابی میشود.
از منظر اقتصادی، پیامدهای این وضعیت در محورهای اصلی زیر قابل مشاهده است:
-افزایش شدید هزینههای بیمه و حملونقل دریایی
- تغییر مسیرهای کشتیرانی جهانی
-ایجاد تأخیرهای گسترده در زنجیره تأمین کالا
- نوسانات قابل توجه در بازار جهانی انرژی به دلیل بیثباتی در جریان صادرات نفت از خلیج فارس
- انتقال تدریجی کانونهای تنظیم قدرت از نهادهای بینالمللی ذیل ایالات متحده به بازیگران مسلط بر گذرگاههای راهبردی
هزینه ۱۰۰ میلیارد دلاری مردم آمریکا
آمریکاییها با وجود آتشبس موقت در خاورمیانه، با واقعیت جدید و تلخی روبرو هستند؛ قیمت بنزین چهار دلاری همچنان پابرجا خواهد ماند.
با وجود آتشبس، قیمتهای لحظهای برای محمولههای نفت خام در دنیای واقعی همچنان بسیار بالاتر و به ۱۴۵ دلار در هر بشکه رسید. اگر تنگه هرمز به طور کامل بازگشایی شود، میانگین قیمت بنزین در آمریکا روزانه چند سنت کاهش مییابد.
روند فعلی قیمت بنزین تا پایان سال، ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه به خانوار آمریکایی وارد میکند و هرگونه اختلال بلندمدت در تنگه میتواند این هزینه را بیشتر کند.
* ایرج سبقتی
انتهای پیام/